Almere Natuur

Dé blog over de Almeerse natuur


Een reactie plaatsen

Pakketje boter

‘En deze kleine karekiet weegt 16,6 gram”, zegt mijn vogelmaatje. Het bepalen van het gewicht is de laatste stap in de handelingen die we verrichten als we vogels ringen voor ons onderzoek. Pootlengte, vleugelmaat en conditie zijn dan al genoteerd. “Zo, 16,6 gram, dat is niet niks!”, zeg ik. In de broedtijd wegen deze vogels gemiddeld een gram of 11. Dat is dus een gewichtstoename van maar liefst 50%. Dit lijkt een vorm van morbide obesitas maar is een zeer effectieve manier om te overleven.

Karekieten overwinteren in West-Afrika, in en rond de Sahel ten zuiden van de Sahara. Dat is een afstand van rond de 5.000 km die in vier-vijf stappen wordt afgelegd. Hoe dan ook, het vergt een sloot energie voor zo een klein vogeltje om in Afrika te geraken. Wij pakken voor zo een reis de koffer en nemen al snel een kwart van ons eigen lichaamsgewicht mee. En als we met het vliegtuig, trein of auto gaan, hoeven we zelf de brandstof niet mee te nemen. De enige bagage die een karekiet meeneemt is juist wel energie. Net als veel andere trekvogels leggen karekieten voorraden aan van reservebrandstof. Onderhuids en in de spieren worden pakketten vet aangelegd die dus met gemak meer dan een derde van het lichaamsgewicht kunnen bedragen. Zo kan die in één ruk een hele nacht (en soms wel langer!) vliegen en flink opschieten tijdens de trek.

Vogelringers kunnen die vetreserves ook goed zien. De vogelhuid is zo dun dat je er namelijk door heen kan kijken. Door voorzichtig de veren van de buik en de borst opzij te blazen worden de brandstoftanks zichtbaar. Pakketjes “boter” tonen de trekconditie van de vogel. Via een schaalindeling wordt de conditie van de vogel beschreven. Een nul staat voor geen enkel spatje onderhuids vet. Door de huid zijn de luchtzakken, lever en darmen dan goed te zien. Krijgt een vogel code 5 dan worden die organen volledig door vetlagen aan het oog onttrokken. Maar de hoeveelheid energie die een vogel kan opslaan is natuurlijk niet oneindig, anders zou de vogel te zwaar worden om op te stijgen.

Het dikkertje van 16,6 gram kreeg inderdaad code 5 en is tonnetje rond. Vannacht zal die vast het luchtruim kiezen en een flink eind opschieten op de trek naar Afrika. De volgende stop is waarschijnlijk een rietveld in Zuid-Frankrijk waar hij weer van 11-12 gram in een paar dagen tijd naar 16 gram moet bunkeren. Via Zuid-Spanje en Marokko over de Sahara naar Midden Afrika en in het voorjaar weer terug. De oudste bekende karekiet is minimaal 13 jaar geworden en heeft dus in totaal meer dan drie keer de omtrek van de aarde gevlogen. En dat voor een vogeltje van 11 en soms 16 gram!

Ton Eggenhuizen